Opublikowano:

Co to jest niewspółosiowość i jak jej zapobiegać?

Długa i efektywna praca łożyska tocznego zależy przede wszystkim od jego poprawnego montażu. Jeśli pierścień wewnętrzny oraz zewnętrzny zostaną nieprawidłowo przesunięte względem środka, to może to skutkować niewspółosiowością. Łatwo ten fakt zauważyć badając łożysko od wewnątrz – ostrzeżeniem mogą być na przykład nierówne ślady pozostawiane przez elementy toczne. Ustalenia dla osi łożysk są ściśle i jasno określone. Modele kulkowe nie mogą przekroczyć zaleceń o więcej niż 0,003 radiana, a walcowe – 0,0012 radiana. Łożyska walcowe są bardziej podatne na uszkodzenia wynikłe z niewspółosiowości.

Najczęstsze przyczyny niewspółosiowości w łożyskach

Istnieje wiele powodów, dla których w łożyskach dochodzi do powstania zjawiska niewspółosiowości. Oprócz nieprawidłowości na etapie montażu, może to być również ugięcie się wału lub nieregularność występująca w obrębie oprawy łożyska, a także niewystarczająca płaskość powierzchni montażowej. Problem może tkwić także w nieprostopadłym ustawieniu odsadzeń wału lub braku wyważenia w otworach obudowy.

Efekty niewspółosiowości w łożyskach

Niewspółosiowość prowadzi przede wszystkim do powstawania obciążeń na krawędziach łożysk. Do tego jest przyczyną uszkodzenia koszyka, najczęściej w wyniku pęknięcia, a także zacierania się samego łożyska. Jest to o tyle poważne, że może spowodować zatrzymanie pracy całej maszyny. Występowanie niewspółosiowości stanowi ryzyko dla żywotności łożyska, a zarazem naraża zakład na ponoszenie wysokich kosztów związanych z niechcianymi przestojami w pracy.

Niewspółosiowość – lepiej jej zapobiegać

Tym, co chroni przed wystąpieniem niewspółosiowości, jest prawidłowy, dokładny montaż łożyska. W zasadzie na każdym jego etapie istnieją takie czynności, których szczególnie trzeba przestrzegać. Zaczynając już od projektowania obudowy musimy pamiętać, by była ona sztywna. Natomiast gniazda powinny być dokładnie dopasowane. Zaokrąglenie wału i obudowy nie może dotykać łożyska, a średnica odsadzenia powinna stanowić stabilne oparcie dla czoła. Wszystkie elementy muszą być dobrze oczyszczone, a nierówności na ich powierzchni powinny zostać wygładzone. Poleca się stosowanie koszyków nylonowych, a także większej ilości luzu wewnątrz łożyska.

Jeżeli niewspółosiowość jest zjawiskiem, którego szczególnie chcemy uniknąć, to rozwiązanie stanowią łożyska wahliwe. Cechują się one mniejszą nośnością niż np. modele kulkowe, jednak ich konstrukcja dopuszcza niewielkie przesunięcia względem środka łożyska.